U staat voor uw nieuwe LED-scherm en het beeld is vlekkeloos: scherp, helder, kleurvast. Dan haalt iemand een smartphone boven om er een foto van te maken voor de socials — en op het schermpje verschijnt een scherm vol donkere balken die er in werkelijkheid niet zijn. Wie ooit een concert of een sportwedstrijd filmde, kent het effect. De oorzaak heet refresh rate, en het is de specificatie die op datasheets het vaakst wordt overgeslagen én in de praktijk het vaakst voor teleurstelling zorgt. In dit artikel legt BETOLED uit wat refresh rate is, waarom uw oog en een camera een scherm totaal verschillend zien, en wanneer u er echt op moet letten.

Refresh rate is niet hetzelfde als beeldfrequentie

Twee begrippen worden voortdurend door elkaar gehaald. De beeldfrequentie (frame rate) is hoeveel verschillende beelden per seconde uw content toont: 25, 30 of 60 beelden per seconde, net als bij video. De refresh rate is iets anders: dat is hoe vaak per seconde de leds zelf aan- en uitgeschakeld worden om dat ene beeld op te bouwen.

Want dat is de kern van de zaak: een led kent eigenlijk maar twee toestanden — aan of uit. Om een led halfhelder te laten branden, laat de aansturing hem razendsnel knipperen: bijvoorbeeld de helft van de tijd aan, de helft uit. Uw oog middelt dat uit tot een rustig, constant beeld. Hoe vaker die cyclus per seconde herhaald wordt, hoe vloeiender het resultaat. Bij professionele schermen ligt die waarde tussen 1.920 Hz en 7.680 Hz — dus tussen bijna tweeduizend en bijna achtduizend keer per seconde.

Waarom een camera ziet wat uw oog niet ziet

Uw oog is traag en vergevingsgezind. Een camera niet. Een camerasensor legt het beeld regel per regel vast (de zogenaamde rolling shutter) en doet dat met een sluitertijd van bijvoorbeeld 1/500 seconde. Als het scherm in die korte tijdspanne net in een “uit”-fase van zijn knippercyclus zit, registreert de sensor voor die beeldregels een donkere strook. Het resultaat: horizontale banding, flikkerende beelden of een scherm dat op video pulseert.

Bij een refresh rate van 1.920 Hz is dat effect goed zichtbaar. Vanaf 3.840 Hz wordt het al veel milder, en bij 7.680 Hz is een scherm in de praktijk cameravriendelijk bij vrijwel elke normale sluitertijd. Voor het blote oog is het verschil tussen die waarden nauwelijks merkbaar — precies daarom is het zo’n verraderlijke besparing.

Wanneer telt het écht?

Niet elke toepassing heeft de hoogste waarde nodig. Een informatief totem langs de invalsweg, een menubord in een broodjeszaak of een prijzenscherm aan een tankstation wordt zelden gefilmd. Daar volstaat 1.920 tot 3.840 Hz ruimschoots en betaalt u beter voor helderheid of weerbestendigheid.

Zodra er camera’s in het spel komen, kantelt het plaatje volledig:

Evenementen, podia en concerten — er wordt door het publiek, door fotografen én vaak door een professionele regie gefilmd. Hier is 3.840 Hz een minimum, 7.680 Hz de norm.
Sportaccommodaties en stadions — boarding en scoreborden komen onvermijdelijk in beeld bij tv-registratie en highlights. Broadcastwaardige schermen halen 7.680 Hz.
Retail en etalages — klanten fotograferen etalages, en merken bouwen campagnes rond user generated content. Een etalagescherm dat op Instagram gestreept overkomt, ondermijnt precies datgene waarvoor u het kocht.
Showrooms, ontvangstruimtes en studio’s — overal waar bedrijfsvideo’s, interviews of productfoto’s gemaakt worden, hoort het scherm op de achtergrond rustig te blijven.

De andere kant van de medaille: laag dimmen

Er is nog een reden waarom refresh rate ertoe doet, en die heeft niets met camera’s te maken. Een outdoor scherm dat overdags 6.000 nits haalt, moet ‘s nachts sterk teruggedimd worden — soms tot enkele procenten van zijn maximum. Bij goedkope aansturing gebeurt dat dimmen door de knippercyclus nog korter te maken, waardoor het scherm bij lage helderheid zichtbaar begint te flikkeren en kleuren gaan afwijken. Schermen met een hoge refresh rate en een deugdelijke driver-IC houden ook bij 5 procent helderheid een stabiel, kleurvast beeld. Voor gevelschermen in een woonomgeving, waar nachtelijke dimming vaak zelfs vergunningsvoorwaarde is, is dat allesbehalve een detail.

Wat u moet vragen bij een offerte

Refresh rate staat zelden vooraan in een commerciële brochure, dus vraag ernaar. Drie concrete vragen volstaan meestal:

Wat is de refresh rate in Hz? Wees op uw hoede bij vage antwoorden als “hoog” of “cameravriendelijk” zonder cijfer.
Welke driver-IC wordt gebruikt? De refresh rate wordt bepaald door de aansturingschip op de module — dat is hardware, geen instelling die u achteraf kunt opkrikken.
Blijft het beeld stabiel bij lage helderheid? Vraag om een demonstratie op 10 procent dimming, niet alleen op vol vermogen.

Een specificatie die u pas mist als het te laat is

Pixel pitch merkt u meteen. Helderheid ziet u de eerste zonnige dag. Een te lage IP-waarde wreekt zich na een paar winters. Refresh rate zit in een categorie apart: het scherm ziet er perfect uit bij de oplevering, en pas wanneer de eerste aftermovie gemonteerd wordt of de eerste klant een storyfoto post, blijkt dat het beeld op camera niet klopt. Op dat moment is er geen software-update die het nog oplost.

De rode draad van deze reeks blijft dus ook hier gelden: bepaal eerst hoe het scherm gebruikt zal worden — en door wie het gefilmd wordt — en kies dan pas de specificaties. Twijfelt u welke waarde bij uw project past? BETOLED denkt graag mee, van een enkel etalagescherm tot een volledige podiuminstallatie.